Cách giảm chi phí đám mây hiệu quả nhất là làm theo thứ tự: trước hết loại bỏ thứ không dùng, sau đó thu nhỏ thứ đang dùng dư, rồi mới mua cam kết giá rẻ cho phần tải còn lại, và cuối cùng sửa kiến trúc. Đảo thứ tự, ví dụ mua cam kết ba năm trước khi dọn dẹp, là khoá chặt lãng phí vào hợp đồng.
Lý do thứ tự này quan trọng nằm ở cách tính tiền: mọi khoản chiết khấu đều tính trên mức dùng. Giảm mức dùng trước rồi mới đàm phán giá thì hai khoản tiết kiệm nhân với nhau; đàm phán giá trên một mức dùng đang phình thì bạn chỉ được giảm trên phần lẽ ra không cần trả.
Mười đòn bẩy dưới đây được xếp từ ít rủi ro, ít công sức đến nhiều rủi ro, nhiều công sức. Mức tiết kiệm cụ thể phụ thuộc vào từng môi trường nên bài không đưa con số chung; thay vào đó, mỗi đòn bẩy có cách đo để bạn tự ước lượng trên hoá đơn của mình. Bài giả định bạn đã gắn thẻ được phần lớn tài nguyên; nếu chưa, đó là việc phải làm trước.
Nhóm 1 — dọn dẹp: tiết kiệm gần như không rủi ro
Đòn bẩy 1: xoá tài nguyên mồ côi. Ổ đĩa không gắn vào máy nào, bản chụp ổ đĩa cũ hàng năm, địa chỉ IP tĩnh đã đặt nhưng không dùng, cân bằng tải không còn máy phía sau, môi trường thử nghiệm của dự án đã kết thúc. Chúng sinh ra tự nhiên mỗi khi ai đó xoá máy mà quên xoá phần đi kèm. Cách đo: lọc theo trạng thái "không gắn" và theo ngày tạo, đối chiếu với người phụ trách trước khi xoá, và chụp lại cấu hình hoặc giữ một bản sao lưu ngắn hạn cho chắc.
Đòn bẩy 2: tắt môi trường không phải sản xuất ngoài giờ. Môi trường phát triển và thử nghiệm thường chỉ được dùng khoảng năm mươi giờ mỗi tuần trong tổng số 168 giờ. Lập lịch tắt tối và cuối tuần cho máy ảo, cơ sở dữ liệu thử nghiệm có thể cắt phần lớn chi phí của chúng. Cách đo: tổng chi phí môi trường không phải sản xuất nhân với tỷ lệ giờ có thể tắt. Cần một cách bật lại nhanh cho người cần làm ngoài giờ, nếu không quy tắc sẽ bị gỡ bỏ sau vài lần phàn nàn.
Đòn bẩy 3: rút ngắn thời gian lưu nhật ký và bản sao lưu. Nhật ký ứng dụng chi tiết lưu vô thời hạn và bản sao lưu giữ mãi theo mặc định là khoản tăng âm thầm hằng tháng. Đặt chính sách lưu theo yêu cầu thật: nhật ký gỡ lỗi vài tuần, nhật ký kiểm toán theo quy định, bản sao lưu theo lịch giữ đã thống nhất với chủ nghiệp vụ.
Nhóm 2 — đúng cỡ: tiết kiệm lớn, cần dữ liệu
Đòn bẩy 4: thu nhỏ máy về đúng cỡ (rightsizing). Máy ảo thường được chọn theo ước đoán lúc dựng, hoặc sao chép cấu hình máy vật lý cũ vốn đã mua dư cho năm năm. Xem mức dùng CPU và bộ nhớ ở phân vị 95 trong ít nhất hai đến bốn tuần, bao gồm cả kỳ cao điểm như cuối tháng hay đợt khuyến mãi. Máy có mức dùng đỉnh dưới khoảng bốn mươi phần trăm thường có thể hạ một cỡ. Lưu ý đo bộ nhớ cần cài tác tử giám sát trong máy; nhiều bảng điều khiển mặc định chỉ thấy CPU.
Đòn bẩy 5: chọn đúng họ máy và thế hệ mới. Thế hệ máy mới hơn của cùng nhà cung cấp thường cho hiệu năng trên giá tốt hơn, và các họ máy dùng chip kiến trúc ARM có giá thấp hơn cho nhiều tải web và xử lý dữ liệu. Chuyển họ máy cần kiểm tra tương thích phần mềm, nên làm trước với ứng dụng đóng gói container hoặc viết bằng ngôn ngữ thông dịch.
Đòn bẩy 6: tự động co giãn theo tải. Thay vì chạy cố định đủ máy cho giờ cao điểm, cấu hình nhóm máy tăng giảm theo CPU, số yêu cầu hoặc độ dài hàng đợi. Điều kiện là ứng dụng không giữ trạng thái người dùng trên từng máy. Với tải dự đoán được như giờ mở cửa hằng ngày của chuỗi bán lẻ, co giãn theo lịch đơn giản và ổn định hơn co giãn theo chỉ số.
Nhóm 3 — mua thông minh: đổi linh hoạt lấy giá
Nhà cung cấp đám mây giảm giá khi bạn chấp nhận một ràng buộc: cam kết thời gian, chấp nhận bị thu hồi máy, hoặc trả trước. Bảng dưới so sánh ba cơ chế phổ biến, tên gọi cụ thể khác nhau giữa các nhà cung cấp.
| Đòn bẩy | Cơ chế | Hợp với | Rủi ro chính |
|---|---|---|---|
| 7. Cam kết sử dụng 1–3 năm | Cam kết một mức dùng hoặc mức chi mỗi giờ, đổi lấy giá thấp hơn đáng kể so với giá theo giờ | Phần tải nền chạy suốt ngày đêm, ổn định | Trả tiền cho phần cam kết dù không dùng; khoá chặt nếu kiến trúc thay đổi |
| 8. Máy giá rẻ có thể bị thu hồi (spot/preemptible) | Dùng công suất dư của nhà cung cấp với giá thấp, nhưng có thể bị lấy lại với thông báo rất ngắn | Xử lý lô, kết xuất đồ hoạ, huấn luyện mô hình có điểm lưu, môi trường thử nghiệm | Gián đoạn; không hợp với cơ sở dữ liệu hay dịch vụ cần chạy liên tục |
| Chiết khấu theo hợp đồng khung | Đàm phán mức giảm chung khi cam kết tổng chi nhiều năm | Doanh nghiệp có hoá đơn lớn, ổn định | Cam kết tổng chi làm khó việc chuyển nhà cung cấp |
Quy tắc an toàn cho cam kết là chỉ phủ phần tải tối thiểu đã ổn định sau khi dọn dẹp và thu nhỏ, không phủ toàn bộ. Nhiều đội đặt mục tiêu phủ một tỷ lệ của mức dùng nền và tăng dần sau mỗi quý, thay vì mua một lần cho cả ba năm. Cam kết loại linh hoạt, áp dụng cho nhiều họ máy, ít rủi ro hơn cam kết gắn chặt vào một cỡ máy cụ thể.
Máy spot mang lại mức giảm sâu nhất nhưng đòi hỏi ứng dụng chịu được việc bị dừng giữa chừng. Một tác vụ xử lý lô được chia nhỏ, có điểm lưu tiến độ, chạy được trên máy spot với ít thay đổi; một máy chủ cơ sở dữ liệu thì không.
Nhóm 4 — lưu trữ và truyền dữ liệu: khoản hay bị bỏ quên
Đòn bẩy 9: phân lớp lưu trữ theo tần suất truy cập. Kho lưu trữ đối tượng thường có nhiều lớp: lớp truy cập thường xuyên, lớp ít truy cập, lớp lưu trữ lạnh giá rất thấp nhưng phí lấy lại cao và có độ trễ. Đặt quy tắc vòng đời tự chuyển tệp cũ sang lớp rẻ hơn sau một số ngày. Cần tính cả phí truy xuất: chuyển ảnh sản phẩm còn được xem thường xuyên sang lớp lạnh có thể làm hoá đơn tăng thay vì giảm. Ổ đĩa của máy ảo cũng nên xem lại loại ổ: ổ hiệu năng cao cho máy chỉ chạy báo cáo đêm là lãng phí.
Đòn bẩy 10: giảm phí truyền dữ liệu. Dữ liệu đi vào đám mây thường miễn phí, đi ra Internet hoặc sang vùng khác thì tính tiền theo dung lượng. Các nguồn lớn thường gặp: phục vụ ảnh và video trực tiếp từ kho lưu trữ thay vì qua mạng phân phối nội dung, ứng dụng và cơ sở dữ liệu nằm ở hai vùng hoặc hai vùng sẵn sàng khác nhau, sao lưu chéo vùng không cần thiết, và các dịch vụ gọi nhau qua địa chỉ công khai thay vì mạng nội bộ. Đọc dòng hoá đơn theo loại truyền dữ liệu sẽ chỉ ra ngay nguồn nào đáng xử lý.
Kiến trúc là đòn bẩy cuối, không phải đầu tiên. Chuyển sang hàm chạy theo yêu cầu, dùng hàng đợi để làm phẳng đỉnh tải, lưu đệm kết quả truy vấn đắt, chọn cơ sở dữ liệu phù hợp với mẫu truy cập: những thay đổi này có thể giảm chi phí đơn vị rất sâu, nhưng tốn công phát triển và mang rủi ro. Làm sau khi các đòn bẩy rẻ hơn đã hết, và chỉ cho những hệ thống có chi phí đủ lớn để đáng.
Thứ tự ưu tiên: ma trận tiết kiệm và công sức
Khi danh sách cơ hội dài, cách xếp hàng đơn giản là chấm hai điểm cho mỗi mục: số tiền tiết kiệm ước tính mỗi tháng và số ngày công cần làm, kèm một ghi chú về rủi ro. Những mục tiết kiệm lớn, công sức nhỏ làm ngay; tiết kiệm lớn, công sức lớn lên kế hoạch quý; tiết kiệm nhỏ, công sức nhỏ gom lại làm theo đợt; tiết kiệm nhỏ, công sức lớn thì bỏ qua.
Ví dụ giả định cho một doanh nghiệp có hoá đơn khoảng 300 triệu đồng mỗi tháng: dọn tài nguyên mồ côi mất hai ngày công; tắt môi trường thử nghiệm ngoài giờ mất ba ngày để dựng lịch và cơ chế bật lại; thu nhỏ máy cần một tháng thu dữ liệu và một tuần thực hiện; mua cam kết làm sau cùng khi mức dùng nền đã rõ. Thứ tự này gần như luôn đúng, bất kể con số cụ thể của từng doanh nghiệp.
Một bẫy cần tránh là tối ưu cục bộ làm hỏng chỉ tiêu khác. Thu nhỏ máy quá sát làm tăng độ trễ giờ cao điểm; tắt môi trường thử nghiệm mà không có cách bật lại nhanh làm chậm cả đội phát triển; chuyển dữ liệu sang lớp lạnh làm báo cáo cuối năm mất hàng giờ. Mỗi thay đổi nên có người phụ trách hệ thống ký xác nhận và một chỉ số hiệu năng để theo dõi sau thay đổi.
Giữ cho chi phí không phình trở lại
Đợt tối ưu đầu tiên thường cho kết quả rõ, rồi sáu tháng sau hoá đơn lại về mức cũ. Lý do là lãng phí sinh ra liên tục. Các cơ chế sau giúp giữ thành quả:
- Chính sách bắt buộc gắn thẻ khi tạo tài nguyên, tài nguyên không thẻ bị cảnh báo hoặc tự tắt trong môi trường thử nghiệm.
- Ngân sách và cảnh báo theo từng nhóm, gửi thẳng cho người phụ trách thay vì chỉ gửi phòng tài chính.
- Báo cáo bất thường hằng ngày: chi phí của một dịch vụ tăng vọt so với trung bình tuần trước cần được giải thích trong ngày, không phải cuối tháng.
- Mẫu hạ tầng dựng sẵn có cỡ máy và lớp lưu trữ mặc định hợp lý, để cách dễ nhất cũng là cách rẻ.
- Câu hỏi "chi phí vận hành mỗi tháng ước tính bao nhiêu" trong mọi đánh giá thiết kế kiến trúc mới.
- Một buổi xem lại cam kết sử dụng mỗi quý để mua thêm hoặc để hết hạn theo xu hướng thực.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua cam kết ba năm để được giá thấp nhất?
Chỉ khi bạn tin chắc phần tải đó còn chạy với kiến trúc tương tự trong ba năm. Với doanh nghiệp đang thay đổi nhanh, cam kết một năm hoặc cam kết linh hoạt theo mức chi thường an toàn hơn, dù giảm ít hơn. Phần chênh lệch là giá của sự linh hoạt.
Tắt máy ảo có hết tính tiền hoàn toàn không?
Thường chỉ hết phần tính toán. Ổ đĩa gắn kèm, bản chụp, địa chỉ IP tĩnh và một số dịch vụ quản lý vẫn tính phí khi máy tắt. Vì vậy môi trường tắt ngoài giờ vẫn có chi phí nền, và máy tắt lâu ngày nên được xoá hẳn sau khi sao lưu.
Dùng nhiều nhà cung cấp để ép giá có hiệu quả không?
Có thể giúp khi đàm phán hợp đồng lớn, nhưng chạy song song nhiều nhà cung cấp làm tăng chi phí vận hành, đào tạo và truyền dữ liệu giữa chúng. Với đa số doanh nghiệp vừa, tập trung vào một nhà cung cấp chính và tối ưu kỹ thường tiết kiệm hơn.
Cơ sở dữ liệu quản lý đắt hơn tự cài trên máy ảo, có nên tự cài?
Giá niêm yết đắt hơn, nhưng dịch vụ quản lý bao gồm sao lưu, vá lỗi, chuyển đổi dự phòng và giám sát. Nếu tính công người vận hành và rủi ro mất dữ liệu, tự cài hiếm khi rẻ hơn, trừ khi đội ngũ đã có chuyên môn sâu và quy mô đủ lớn.
Làm sao biết một khoản chi tăng là lãng phí hay là tăng trưởng?
Nhìn chi phí đơn vị thay vì tổng chi. Nếu chi phí trên mỗi đơn hàng hay mỗi người dùng ổn định hoặc giảm, khoản tăng phản ánh tăng trưởng. Nếu chi phí đơn vị tăng trong khi tải không đổi, cần tìm nguồn lãng phí.